Przejdź do głównej zawartości

Bielik i polskie modele AI

Wtedy, gdy liczy się prywatność (dane nie mogą wyjść na zewnątrz) albo niezależność (nie chcesz zależeć od jednej zagranicznej firmy), a jeśli chodzi tylko o wygodę, wystarczy popularny czat w chmurze. Polski model z otwartymi wagami (open-weight) możesz pobrać na swój dysk, a wagi to liczby ustawione w treningu. W ćwiczeniu przypiszesz jednemu zadaniu z Twojego tygodnia jeden z tych trzech powodów, a pomogą Ci trzy pytania o suwerenność cyfrową: czy możesz pobrać model, gdzie trafiają dane, kto odpowiada za usługę i gdzie ma siedzibę. Numer wersji modelu się zmienia, aktualny znajdziesz w ramce ze źródłami niżej.

Bielik - model tworzony przez społeczność SpeakLeash, trenowany na superkomputerach Cyfronetu AGH w Krakowie. Jego wagi możesz pobrać. Wypróbujesz go w przeglądarce albo u siebie.

PLLuM - rodzina modeli tworzona z udziałem państwa przez grupę instytucji naukowych, w tym NASK. Ma trafiać do urzędów i, w planach, do usług państwa, więc odpowiada za niego ktoś inny niż fundacja wolontariuszy.

Spichlerz - zbiór polskich tekstów. Bez niego “polski model” byłby tylko etykietą marketingową, bo model jest tak dobry, jak dane, na których się uczy. Więcej o danych: Dane dla początkujących.

ChatGPT możesz zostawić. Warto tylko wiedzieć, po co sięgasz po wariant, który możesz trzymać w domu.

Czat w przeglądarce. Twórcy udostępniają czat pod adresem chat.bielik.ai - przed pierwszą rozmową trzeba się zalogować kontem SpeakLeash. Jeśli strona nie działa, możesz uruchomić model u siebie (o tym niżej).

Ollama albo LM Studio - oba programy mają okno czatu. Szczegóły sprzętu i instalacji: AI na własnym komputerze. Przykładowe polecenie z datą jest w ramce poniżej - tag modelu się zmienia.

Osobno, jeśli chcesz spróbować modelu rządowego: PLLuM ma modele na Hugging Face (serwis, w którym twórcy publikują modele do pobrania), na koncie CYFRAGOVPL, i czat w przeglądarce, do którego prowadzi strona projektu (pllum.org.pl).

Nie robisz benchmarku. Bierzesz jedno zadanie z tygodnia (mail, streszczenie, pytanie po polsku).

  1. Zapisz zadanie w sześciu słowach.
  2. Etykieta: prywatność / niezależność / wygoda - dlaczego w czterech słowach.
  3. Jeśli etykieta to prywatność albo niezależność: wejdź na czat Bielika i wyślij jedno zdanie po polsku albo zapisz, że spróbujesz lokalnie w lekcji AI na własnym komputerze. Jeśli czat nie działa - zaliczeniem jest etykieta i zdanie “spróbuję lokalnie”.
  4. Jeśli etykieta to wygoda: to też zaliczenie. Dopisz, przy jakim zadaniu zmieni się na prywatność.

Zaliczenie: zadanie + etykieta. Nie porównujesz, który model jest “mądrzejszy”.

Typowy wynik: notatka z danymi klienta - prywatność (lokalnie, jeśli Twoja firma na to pozwala, albo nie wklejam). Burza nagłówków na bloga - wygoda.

Jeśli nic nie zgrzyta i zostaje czas: jedno zdanie, czym PLLuM różni się od Bielika tym, kto za nim stoi (państwo vs społeczność).

  • Wybierasz według trzech pytań: czy możesz pobrać model, gdzie trafiają dane, kto odpowiada za usługę i gdzie ma siedzibę. Powód (prywatność, niezależność, wygoda) mówi, które pytanie jest dla Twojego zadania najważniejsze.
  • Bielika tworzy społeczność na superkomputerach Cyfronetu, PLLuM powstaje z udziałem państwa, a Spichlerz to zbiór polskich tekstów, na których uczą się modele.
  • Polski model wypróbujesz w przeglądarce albo na swoim komputerze. Aktualną wersję sprawdzasz w ramce z datą.

Następny krok: Europejskie modele i firmy AI - te same trzy pytania na szerszej mapie, plus czwarte: jaki to rodzaj zadania (czat, tłumaczenie, obraz, wdrożenie u siebie).

Częste pytania

Czym jest Bielik?

Polski model językowy z otwartymi wagami (open-weight), tworzony przez społeczność SpeakLeash i trenowany w Cyfronecie AGH. Wagi da się pobrać i uruchomić u siebie. Numer wersji i rozmiar sprawdzasz w dacie na tej stronie, nie w nagłówku "najlepszy polski model".

Czym Bielik różni się od PLLuM?

Bielik to projekt społecznościowy. PLLuM to rodzina modeli budowana z udziałem państwa i wdrażana w administracji. Oba mają wersje z otwartymi wagami i oba da się znaleźć na Hugging Face (serwisie, w którym twórcy publikują modele do pobrania). Inna odpowiedzialność, nie "lepszy ranking".

Po co polski model, skoro ChatGPT zna polski?

Wielkie czaty bywają wygodniejsze. Polski model z otwartymi wagami wygrywa, gdy liczy się to, że wagi są Twoje, dane zostają na miejscu albo nie chcesz zależeć od jednej zagranicznej firmy. To powód wyboru, nie patriotyczny ranking jakości.

made with ❤️ by aitomate.pl - Łukasz Podgórski